Het geluk van de teleurstelling – Column

www.nahverborgenkopzrogenblog.wordpress.com

De meeste mensen worden gelukkig als ze ouder worden, omdat ze beter hebben leren omgaan met hun teleurstellingen.

Deze regel van André Klukhuhn las ik in zijn boek Over de grenzen van de rede. Ik schreef de regel op omdat het wel goed voelde. Teleurstellingen zijn van alle tijden. Op termijn heeft iedereen zijn eigen teleurstelling wel te verwerken gehad.

Teleurstelling

Mijn tere kinderziel werd menigmaal beproefd als ik vragend om een ijsje, het resolute ‘nee’ moest tolereren van mijn moeder, die waarschijnlijk wel wat beters aan haar hoofd had dan mij direct van het gevraagde te voorzien. Daar stond tegenover dat een dergelijke traktatie wel plotseling en ongevraagd mogelijk bleek op een warme zomerdag. Ik zie mijzelf nog bij mijn vader achterop de fiets terwijl hij tempo maakte om met een zak gescoord ijs van Il Mulino zo snel mogelijk weer thuis te komen, zodat ook de rest van het gezin voorzien kon worden. Of die keer dat wij – de kinderen – op een warme zomeravond, nadat wij al te slapen waren gelegd, uit bed werden gehaald voor een ijsje dat ik – opnieuw in mijn jurk gehesen – spoorslags ging halen bij Dikke Dirk, de visboer. Die verkocht naast ijs ook patat en rolletjes drop. Nee, de kinderteleurstellingen uit mijn kindertijd – waarin groeiende welvaart de toon zette – zijn te overzien.

Meer teleurstelling

Andere teleurstellingen volgden. Die niet beantwoorde liefde, mijn twee veel te jong in de dood verdwijnende vriendinnetjes en… Hoe meer de volwassenheid naderde, hoe meer teleurstelling ook te maken had met afscheid en verdriet. Maar ook – vreemd genoeg – hoe minder je erover mocht spreken. Tot aan het ontstaan van de kluts in het hoofd van mijn lief en de reacties die daarop volgden. Ze waren aanleiding tot teleurstelling over een verdwijnende gedroomde toekomst, teleurstelling over de persoonlijkheidsveranderingen in mijn lief.

Hoop en verwachting

Teleurstelling hangt samen met hoop en verwachting. Hopen op een lang, gelukkig en gezond leven; hopen op een betere toekomst. Hopen dat je optimistische kijk op je bestaan werkelijkheid wordt. Dat zoiets soms een beetje te veel gevraagd is, maakt dat teleurstelling altijd ergens om een hoekje naar je gluurt om je op de meest onverwachte momenten een streek te leveren. Als je bij je geboorte een paar garanties zou meekrijgen, zou je vooruit weten dat je gegarandeerd een keer sterft maar ook dat je gegarandeerd een paar stevige teleurstellingen te verwerken krijgt.

Onzekere toekomst

Omdat we allemaal onzeker zijn over de toekomst, proberen we met behulp van hoop en verwachting onszelf zekerheid daarover de verschaffen; een zekerheid die niet bestaat. Zelfs de beste economische cijfers van het afgelopen kwartaal bieden geen zekerheid over het verloop in het volgende. ‘De meest voorkomende dwaling van de mens’ noemde de Franse filosoof Michel de Montaigne dit fenomeen in zijn essay Onze gevoelens reiken tot voorbij het leven. Daarbij haalt hij Seneca aan (Brieven aan Lucilius), die stelde: ‘Angst voor de toekomst brengt de mens schade toe.’٭

Optimisme of realisme

De toekomst blijft ons bezighouden; de angst voor tegenslag en teleurstelling maakt dat wij ons overal zekerheid voor willen verschaffen; misschien wel schijnzekerheid. Hoe schadelijk is het als je voor de zoveelste keer tegen je eigen teleurstelling aanloopt omdat je weer eens je hoop had gevestigd op een betere toekomst? Alles hangt samen met de vraag hoe je omgaat met die teleurstelling. Optimisme kan een enorme valkuil blijken. Een realistische kijk op de hoop die je koestert en op de verlangens die er zijn, kunnen de teleurstelling verzachten. Het gevoel van teleurstelling wegstoppen, werkt niet. Net zo min als het werkt wanneer je de schuld van je teleurstelling bij een ander neerlegt.

Eigen aandeel

‘Waarom moet mij dit nou weer overkomen’ is niet de juiste vraag. Hoe ga je intrinsiek om met teleurstelling? Persoonlijk kijk ik graag naar mijn eigen aandeel erin. Zo had ik er beter aan gedaan niet al te hard te hopen op een ijsje op een moment dat zo’n versnapering niet aan de orde was, wanneer de ijsmakers nog niet toe waren aan het draaien van het eerste ijs van het seizoen. Mijn aandeel in het vroege overlijden van twee vriendinnetjes blijft steken in de machteloosheid die ik voelde ten tijde van het gebeuren in die maanden. Het vergt actief zoeken naar een andere route in je leven.

Persoonlijke groei

Momenten van teleurstelling zijn momenten die je persoonlijke groei bevorderen, mits je de teleurstellingen werkelijk doorleeft en je verwachtingen over het leven, over de toekomst steeds bijstelt. Open staan voor teleurstelling, hoe naar en ingewikkeld ze ook zijn om te verwerken, staat het kleine geluk niet in de weg. Langzaam maar zeker raak je verlost van de dwaling die Montaigne formuleert. Uiteindelijk brengen ze je rijkdom en wijsheid. En als klap op de vuurpijl meer geluk; het geluk van de teleurstelling. Hoewel ik persoonlijk geluk een bewustzijnstoestand vind die niet doorlopend voelbaar aanwezig is, in de achtergrond is het er.

٭ Calamitosus est animus futuri anxius.

Advertenties

2 thoughts on “Het geluk van de teleurstelling – Column

  1. Interessant om te lezen hoe anderen omgaan met teleurstellingen. Bij mij werkt het anders. Na veel teleurstellingen, variërend van heel klein tot enorm, concludeerde ik dat ze een gevolg zijn van verwachtingen. Sinds ik me trainde in het loslaten daarvan zijn de teleurstellingen drastisch verminderd en krijg ik veel cadeautjes die me blij maken. Dus toen ik met vakantie naar Ierland ging hoopte ik wel op mooi weer, maar ik verwachtte het niet en had voldoende regenkleding bij me. Verder liet ik de vakantie gewoon op me afkomen. Op de regendagen was ik niet teleurgesteld en genoot van de warme kroegen met muziek, of op het dek staan van een bootje op zee terwijl de regen in mijn gezicht sloeg. Heerlijk. Allemaal cadeaus. Ook de dagen met veel zon.
    Thuis een boek lezen dat me onverwacht boeit, onaangemeld bezoek van vrienden, onverwachte uitjes, een nieuw gerecht dat goed uitpakte en ga zo maar door zijn ook cadeaus.
    Natuurlijk lukt het me niet de volle 100% om verwachtingen los te laten. Het is en blijft een valkuil. Maar ik verwacht ook niet dat het me ooit helemaal zal lukken. Dus als het me overkomt ben ik ook daarover niet teleurgesteld. 😉

    Like

Wat is jouw verhaal?

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s